پیچ خوردگی مچ پای افراد و پارگی رباط مچ پا یکی از شایع‌ترین انواع آسیب‌های وارده به مچ پا می‌باشد. این آسیب می‌تواند در هنگام پیاده‌روی در خیابان، قدم زدن در خانه یا در حال انجام تمرین‌های ورزشی و فعالیت‌های تناسب اندام رخ دهد.

بررسی علل پیچ خوردگی مچ پا

  • افتادن از لبه‌ی پیاده‌رو یا مکانی دیگر
  • پیچ خوردن یا تاب خوردن مچ پا در هنگام پیاده‌روی یا دویدن
  • فرود آمدن پس از پریدن درحالی که زاویه مچ پا اشتباه باشد
  • پیچ خوردن یا تاب خوردن مچ پا به دلیل پوشیدن کفش پاشنه بلند
  • موارد فوق نشان می‌دهد که چقدر راحت مچ پای افراد در هنگام انجام فعالیت‌های منظم و روزانه پیچ می‌خورد.

آیا می دانید پیچ خوردگی مچ پا چیست؟

پیچ خوردگی مچ پا آسیبی است که در آن بافت های نرم و رباط ‌های مچ پا دچار آسیب دیدگی و پارگی می‌شوند و درد شدیدی در ناحیه آسیب دیده بوجود می آورند. رباط، باند قدرتمندی از بافت همبند است که استخوان ها را به یکدیگر متصل می‌کند.

به طور کلی، رباط جانبی از چرخش شدید پا و مچ پا  به داخل جلوگیری می‌کند. هنگامی که حرکت چرخشی شدید و فراتر ازحد تحمل رباط رخ دهد، رباط دچار پارگی و یا کشیدگی می‌شود. در نتیجه پیچ خوردگی مچ اتاق می افتد و شدت آن می‌تواند از پارگی جزئی و خفیفی که منجر به درد اندک خواهد شد تا پارگی کامل که منجر به درد مچ پا و ناتوانی قابل توجه خواهد شد، باشد.

 انواع پیچ خوردگی مچ پا

پیچ خوردگی یا دررفتگی مچ پا سه درجه متفاوت دارد:

پیچ خوردگی مچ پا نوع اول یا درجه ۱

در این نوع پیچ خوردگی مچ ،تعداد اندکی از فیبرهای رباط پاره می‌شود و در نتیجه بیمار درد کمی احساس می کند که فعالیت‌هایش را مختل نمی‌سازد و همچنان عملکردی ۱۰۰% دارد.

پیچ خوردگی مچ پا نوع دوم یا درجه ۲

 تعداد قابل ملاحظه‌ای از فیبرهای رباط پاره می‌شود و به تبع آن، عملکرد بیمار تا حدی کاهش می‌یابد و مفصل نیز تاحدی دچار ناپایداری می‌شود.

پیچ خوردگی مچ پا نوع سوم یا درجه ۳

 تمام فیبرهای رباط خارجی پاره می‌شود و در اثر آن پارگی کامل، بیمار تقریباً ناتوان می‌شود و مفصل نیز دچار ناپایداری قابل توجه می‌شود.

در اکثر مواقع پیچ خوردگی از نوع درجه دو می باشد.

بررسی پیچ خوردگی مچ پا در ورزش

پیچ خوردگی مچ پا عموما در طول فعالیت‌هایی که شامل پریدن یا فعالیت‌هایی که مستلزم تغییر جهت سریع مخصوصا در سطوح نامسطح است، به وجود می‌آید. این مشکل عموما در ورزش‌هایی مانند فوتبال، بسکتبال، والیبال به وجود می‌آید. علت پیچ خوردگی ترکیبی از چرخش پا به سمت داخل و چرخش پا و مچ پا به پایین در طول ورزش‌ است که در آن پا و مچ آن وزن زیادی را تحمل می کند

پیچ خوردگی مککر مچ پا اغلب موجب بی ثباتی مقصل می گردد

نشانه‌ها و علائم پیچ‌ خوردگی در مچ پا

  • درد، خصوصاً هنگامی که وزن بدن را روی مچ پای درگیر قرار می‌دهید بسیار بیشتر می گردد. در موارد حاد، درد شدید در همان لحظه آسیب دیدگی حس می گردد، و در عرض چند ساعت پس از آسیب دیدگی ممکن است درد در زانو نیز احساس شود.
  • تورم و گاهی کبودی و کوفتگی در ناحیه
  • محدود شدن دامنه حرکت مچ پای فرد
  • عدم تحمل تمام وزن روی مچ پا؛ بیمار در حین راه رفتن می‌لنگد یا به دلیل درد نمی‌تواند وزن بدن روی پای خود را تحمل کند.
  • شنیدن صدایی شبیه صدای ضربه یا شکستگی یا حالت «تق» در هنگام پیچ خوردگی شدید

چگونه مچ پای پیچ خورده تشخیص داده می شود؟

اگر مچ پای شما درد و تورم داشته و احتمال می‌دهید که پیچ‌خورده است، به یک پزشک یا یک فیزیوتراپیست مراجعه کنید. در صورت شدید بودن نشانه‌ها و علائم در شما، ممکن است که استخوانی از مچ یا ساق پای شما شکسته باشد. . پزشک برای اطمینان حاصل کردن از عدم شکستگی استخوان مچ پا از تصویربردرای با اشعه ایکس استفاده می‌کند. شکستگی استخوان علائم مشابه ای مانند ورم و درد مچ پا را بهمراه دارد.

معاینه فیزیکی ممکن است دردناک باشد زیرا پزشک باید مچ پای بیمار را در جهات مختلف حرکت دهد تا متوجه شود آیا آسیبی به رباط وارد شده است یا خیر. پزشک در صورتی که احتمال دهد هر یک موارد زیر در بیمار وجود دارد ام آر ای را تجویز می کند:

۱- رباط ها شدیدا آسیب دیده باشند

۲-سطح مفصل آسیب دیده باشد.

۳-استخوان ترک کوچکی برداشته باشد یا مشکلات دیگری وجود داشته باشد.

راه ها و روش های درمان‌

درمان مچ پای شکسته یا پیچ خورده

گزینه های مختلفی برای درمان پارگی تاندون مچ پا یا پیچ خوردگی آن همراه یا بدون عمل جراحی وجود دارند. گزینه ها بدون عمل جراحی شامل روش های) حفاظت، استراحت، کمپرس یخ، استفاده از مچ بند  طبی و بالا قرار دادن مچ پا) می باشد. اغلب پیچ خوردگی های درجه ۱ با این روش درمان می شوند.

   پیچ خوردگی های درجه ۲ نیز با این روش اما درمان می شوند اما مدت زمان درمان بیشتر به طول می انجامد. پزشک برای ثابت نگته داشتن مفصل ممکن است به شما استفاده از آتل یا گچ را توصیه کند. چنانچه به پیچ خوردگی درجه ۳ دچار هستید، ممکن است به استفاده از گچ پا به مدت دو تا سه هفته نیاز داشته باشید. می توان از داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی برای کنترل درد و ورم استفاده کرد.به طور کلی، درمان پیچ خوردگی توسط عمل جراحی به ندرت صورت می گیرد.

عمل جراحی گاهی اوقات در صورت آسیب شدید به رباط ها یا زمانی که روش های غیر جراحی موثر واقع نشود، ضروری خواهد بود. جراح ممکن است از روش آرتروسکوپی برای نگاه کردن به داخل مفصل برای تشخیص بخش های شکسته ی استخوان یا غضروف استفاده کند. سپس جراح روش های لازم را به کار می گیرد.

فیزیوتراپی مچ پا

هدف فیزیوتراپی تخصصی برگرداندن شما به فعالیت های  پیش از آسیب‌دیدگی است. بدون برنامه توان‌بخشی کافی و مناسب امکان بروز تشدید مشکلات و مزمن شدن علایم (مانند کاهش دامنه حرکت، درد و تورم مزمن، و ناپایداری مفصل) وجود دارد که می‌توانند عملکرد شما را مختل کند. فیزیوتراپیست می‌تواند با استفاده از برخی روش های خاص درد و ورم موجود در مقصل شما را کم کرده و سپس با ارائه تمریناتی به بازیابی دامنه حرکت، قدرت، انعطاف‌پذیری و تعادل مچ پای شما کمک کند.

می‌توان با استفاده از تمرینات پایداری و تعادل مجدداً به عضلات مچ پا آموزش داد که در کنار یکدیگر از مفصل مچ پا حمایت کنند. این تمرینات می‌توانند شامل درجات مختلفی از چالش‌های تعادلی، مانند ایستادن روی یک پا، باشند.

بهترین روش های مورد استفاده برای کاهش درد و ورم

  • یخ
  • تحریک الکتریکی (اینترفرنشیال یا گالوانیک با ولتاژ بالا)
  •  اولتراسوند
  •  ماساژ اصطکاکی متقاطع
  •  درمان پیچ خوردگی با لیزر
  • استفاده از عصا
  • استفاده از ارتز
  • بستن ناحیه ضرب دیده
  • مچ بند
  • کمپرس سرد یا گرم
  • حرکات ورزشی مخصوص بهبود انعطاف پذیری، استحکام و تعادل
  • آب درمانی
  • اصلاح وضعیت بیومکانیکی
  • از سرگیری تدریجی فعالیت‌های روزمره
  • توصیه در ارتباط با انتخاب کفش مناسب
  • ورزش و حرکات اصلاحی
درد مچ پا در ورزش

ورزش و حرکات اصلاحی

فیزیوتراپیست ها تجربه بالینی فراوانی در درمان پیچ خوردگی و یا شکستگی مچ پا و تقویت عضلات پا دارند و تمریناتی جهت درمان و تقویت مچ پا به شما ارائه می‌دهند. در صورت داشتن هرگونه نگرانی در این زمینه باید آن را فیزیوتراپیست خود در میان بگذارید.

درمان پیچ خوردگی با فیزیوتراپی برای تمامی بیماران مبتلا به این مشکل ضروری است، زیرا توانبخشی ناکافی منجر به نتایج نامناسب و افزایش احتمال آسیب دیدگی مجدد می‌شود. فیزیوتراپی همواره فرآیند درمان را سرعت می بخشد، و احتمال بروز مجدد پیچ خوردگی را کاهش می‌دهد.

اهداف درمان فیزیوتراپی پیچ خوردگی مچ پا

  • محافظت از مفصل، تسکین درد و کنترل التهاب
  • بازیابی کامل دامنه حرکتی
  • استحکام عضلات ساق پا
  • بازیابی تعادل
  • بازیابی فعالیت نرمال

استفاده از روش‌های توانبخشی به منظور درمان پیچ خوردگی مچ پا 

حرکات ورزشی بهبود دهنده ی دامنه حرکتی: ورم و درد مچ پا باعث محدود شدن دامنه حرکتی مچ پا می‌شود. فیزیوتراپیست به شما روش انجام حرکات ورزشی ایمن و موثر را برای درمان درد مچ پا و بازیابی کل دامنه حرکتی مچ پا آموزش می‌دهد.

حرکات ورزشی مخصوص استحکام عضلات: عضلات مچ به دنبال پیچ خوردگی ضعیف می‌شود و باعث بی ثباتی طولانی مدت مفصل و آسیب دیدگی های مجدد آن خواهند شد. فیزیوتراپیست بر اساس شدت آسیب دیدگی، حرکات ورزشی استقامتی مناسب را برایتان تجویر می کند.

آموزش تعادل: حرکات ورزشی مخصوص به عضلات شما کمک می‌کند، تا شما بتوانید به تغییرات محیطی مانند سطوح غیر همسطح یا متحرک واکنش مناسب نشان دهید. وقتی توانستید بدون درد، وزن خود را روی مچ خود تحمل کنید، فیزیوتراپیست این حرکات ورزشی را تجویز کرده تا به شما کمک کند که فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید.

تمرین ساختاری: وقتی بتوانید بدون درد به راحتی پیاده روی کنید، فیزیوتراپیست با افزودن فعالیت‌هایی مثل پیاده روی تند، پرش یا دویدن برنامه درمانی شما را گسترش خواهد داد. این برنامه براساس معاینه شما توسط فیزیوتراپیست ، اهداف شما، سطح فعالیت و بهداشت عمومی شما برنامه ریزی خواهد شد.

آموزش مخصوص فعالیت: بسته به نیازمندی‌های شغلی یا نوع فعالیت ورزشی‌ که انجام می دهید، فیزیوتراپیست برنامه‌ای را با توجه به این موارد و نوع آسیب دیدگی شما طراحی می کند.

ورزش و حرکات اصلاحی در بهبود پیچ خوردگی مچ پا

حرکات ورزشی عموما برای درمان پیچ خوردگی مچ پا مفید می باشند. شما باید قبل از شروع این حرکات ورزشی در مورد کارایی آن‌ها برای درمان خود، با فیزیوتراپیست مشورت کنید. این حرکات روزی سه مرتبه باید انجام شوند، البته به شرطی که باعث به وجود آمدن یا تشدید علائم از جمله درد مچ پا نشوند.

فیزیوتراپیست زمان مناسب برای شروع حرکات اصلاحی مقدماتی و سپس حرکات ورزشی متوسط و پیشرفته را تعیین می‌کند. فیزیوتراپیست با توجه به بهبود شما این برنامه را تدوین می کند.

پیچ خوردگی مچ پا عارضه نسبتا شایعی است که معمولا همراه با علائم ورم مچ پا و درد می باشد. درمان پیچ خودگی مچ پا با توجه به شدت علائم و درجه آسیب دیدگی تعیین می شود. توجه داشته باشید بدون استفاده از روش های درمان توانبخشی و فیزیوتراپی نمی توان به بهبود کامل دست یافت. فیزیوتراپیست با توجه به وضعیت شما درمان مناسب را تجویز می کنید. توجه داشته باشید بدون تجویز فیزیوتراپیست اقدام به انجام حرکات اصلاحی و ورزش های مچ پا نکنید.